Symptoms & Disease

ประสาทและสมอง

เลือกดูโรคอื่นๆ

สมองอักเสบ (Encephalitis)

สมองอักเสบ (Encephalitis)

                    สมองอักเสบ หมายถึง การอักเสบของเนื้อสมอง บางครั้งอาจพบมีการอักเสบของเยื่อหุ้มสมองร่วมด้วย ซึ่งเรียกว่า meningoencephalitis

                    ถือเป็นโรคที่มีอันตรายร้ายแรง พบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ พบได้ประปรายตลอดปี (ยกเว้นผู้ป่วยที่เกิดจากเชื้อไวรัสเด็งกี จะพบมากในฤดูฝน) บางครั้งอาจพบการระบาด
 
สาเหตุ

                มีได้มากมาย ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสซึ่งมีอยู่หลายชนิด ที่สำคัญคือ กลุ่มไวรัสอาร์โบ (arbovirus) ได้แก่ ไวรัสเด็งกี (dengue virus) ซึ่งเป็นต้นเหตุของไข้เลือดออก มียุงลายเป็นพาหนะนำโรค และไวรัสแจแพนีสบี (Japanese B virus)

                สำหรับไวรัสแจแพนีสบี เป็นต้นเหตุของสมองอักเสบชนิดเจอี (Japanese B encephalitis หรือ JE) เชื้อไวรัสชนิดนี้ปกติอาศัยอยู่ในสัตว์ เช่น หมู ม้า วัว แพะ หนู นก เป็นต้น ติดต่อถึงคนโดยมียุงประเภทคิวเล็กซ์ (Culex) และเอดีส (Aedes) บางชนิด ซึ่งเป็นยุงรำคาญที่อยู่ตามบ้านเป็นพาหนะนำโรค

                ส่วนไวรัสกลุ่มอื่น ๆ ที่เป็นสาเหตุของโรคนี้ก็มี
  • ไวรัสเริม (herpes simplex virus) ไวรัสอีสุก อีใส-งูสวัด (varicella-zoster virus) ไวรัสพิษสุนัขบ้า (rabies virus) ซึ่งเชื้อจะเข้าสู่สมองทางเส้นประสาท (peripheral nerve)
        
  • ไวรัสหัด (rubeola virus) หัดเยอรมัน (rubella virus) คางทูม ไข้ผื่นดอกกุหลาบในทารก โปลิโอ ไวรัสเอนเทอโร (enterovirus) ไวรัสไข้หวัดใหญ่ (influenza virus) ซึ่งเชื้อจะเข้าสู่สมองโดยผ่านทางกระแสเลือด
  • ไวรัสดอชไอวี ซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคเอดส์ 
  • ไวรัสนิพาห์ (Nipah virus) ซึ่งอยู่ในหมู ติดต่อสู่คนโดยการสัมผัสโดยตรง โรคนี้พบมากในกลุ่มที่มีอาชีพเลี้ยงหมู มีรายงานโรคนี้ครั้งแรกทื่ประเทศมาเลเชีย เมื่อปี พ.ศ.2541 มีอัตราตายสูงถึงร้อยละ 32
              นอกจากนี้ ยังอาจเกิดเชื้อแบคทีเรีย (เช่น ไทฟอยด์ สครับไทฟัส เล็ปโตสไปดรซิล ซิฟิลัส วัณโรค) เชื้อรา (เช่น แคนดิดา คริปโตค็อกคัส Pseudoallescheria boydii) เชื้ออะมีบา (เช่น Naegleria fowleria) เชื้อเหล่านี้มักทำให้มีอาการอักเสบของเนื้อสมองร่วมกับเยื้อหุ้มสมอง

               โรคนี้ยังอาจพบเป็นภาวะแทรกซ้อนของมาลาเรีย เรียกว่า มาลาเรียขึ้นสมอง (cerebral  malaria)

                บางครั้งอาจเกิดเป็นผลข้างเคียวจากการฉีดวัคซีน ป้องกันหัด คางทูม ไข้หวัดใหญ่ และสมองอักเสบชนิดเจอี ซึ่งทีโอกาสเกิดขึ้นน้อยมาก
 
อาการ

              มักเกิดขึ้นฉับพลันด้วยอาการไข้สูง ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน ที่สำคัญคือ ผู้ป่วยจะซึมลงเรื่อยๆ จนกระทั่งไม่รู้สึกตัว ซึ่งอาจเกิดขึ้นภายใน 24-72 ชั่วโมงหลังมีอาการ บางรายอาจมีอาการชักหรือมี อาการสับสน พฤติกรรมหรือบุคลิกเปลี่ยนแปลงคล้ายอาการโรคจิต

              ในเด็กเล็กอาจมีอาการไข้สูง ซึม ไม่ดูดนม อาเจียน
 
ข้อแนะนำ

                โรคนี้อาจมีสาเหตุจากมาลาเรียดังที่เรียกว่ามาลาเรียขึ้นสมอง ถ้าพบอาการสมองอักเสบในคนที่อยู่ในเขตป่าเขาหรือเคยเดินทางไปเที่ยวเขตป่าเขาในระยะ 1 เดือนที่ผ่านมา ควรเจาะเลือดตรวจหาเชื้อมาลาเรียและให้การรักษาแบบมาลาเรียขึ้นสมอง
การรักษา

               หากสงสัยให้ส่งโรงพยาบาลด่วน ถ้ามีอาการชักให้ยาแก้ชัก เช่น ไดอะซีแพม ฉีดเข้าหลอดเลือดดำหรือเหน็บทางทวารหนักถ้ามีภาวะขาดน้ำให้น้ำเกลือไประหว่างทางด้วย

                มักจะวินิจฉัยโดยการเจาะหลัง (lumbar  punctures) เพื่อนำน้ำไชสันหลังไปตรวจหาชนิดและปริมาณของเม็ดเลือดขาว ตรวจหาเชื้อต้นเหตุ การเปลี่ยนแปลงของระดับโปรตีนและน้ำตาล

                นอกจากนี้ยังอาจต้องทำการตรวจพิเศษอื่น ๆ เช่น ตรวจเลือด ทดสอบทางน้ำเหลืองเพื่อหาระดับสารภูมิต้านทานต่อเชื้อไวรัส ตรวจคลื่นสมอง (EEG) ถ่ายภาพสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เป็นต้น

                การรักษาให้รักษาตามอาการ (เช่น ยาลดไข้ ยากันชัก ปรับดุลสารน้ำและอิเล็กโทรไลต์ เจาะคอช่วยหายใจในรายที่หมดสติ ให้อาหารทางสายยางในรายที่กินไม่ได้ เป็นต้น) และให้ยารักษาเฉพาะตามสาเหตุ เช่น
 
  • ถ้าเกิดจากเชื้อเริม หรือเชื้ออีสุกอีใส-งูสวัด ให้ยาต้านไวรัส อะไซโคเวียร์
 
  • ถ้าเกิดจากเชื้อเอชไอวี ให้ยาต้านไวรัสเอดส์
 
  • ถ้าเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย หรือเชื้อรา ให้ยาต้านจุลชีพตามชนิดของเชื้อต้นเหตุ
                นอกจากนี้ บางรายแพทย์อาจพิจารณาให้ยาสตีรอยด์ร่วมด้วย

                ผลการรักษาขึ้นกับความรุนแรงของโรค ถ้ารุนแรง(โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ) อาจตายได้ถ้าเกิดจากเชื้อแจแพนีสบีอาจตายถึงประมาณร้อยละ 25 ถ้าไม่ตายก็อาจพิการ ส่วนในรายที่ไม่รุนแรง อาจหายขาดเป็นปกติได้
 
การป้องกัน

                สำหรับสมองอักเสบบาง อาจป้องกันได้โดย

               1. ฉีดวัคซีนป้อนกันโรคหัด-หัดเยอรมัน-คางทูและอีสุกอีใส

               2. สำหรับสมองอักเสบจากเชื้อแจแพนีสบี ควรหาทางกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง และระวังอย่าให้ถูกยุงกัด ส่วนวัคซีนที่ใช้ป้องกันโรคนี้แนะนำให้เริ่มฉีดในเด็กอายุ 1 ½-2 ปี ควรฉีด 3 เข็ม โดย 2 เข็มแรกห่างกัน 1-2 สัปดาห์ (นานกว่านี้ก็ได้ถ้าไม่มาตามกำหนดนัด) อีก 1 ปีต่อมาฉีดเข็มที่ 3 กระตุ้น

โรคพยาธิใบไม้ตับ (liver fluke หรือ opisthorchis)

โรคพยาธิใบไม้ตับ เกิดจากพยาธิใบไม้ตับ (liver flukeหรือ opisthorchis)ซึ่งเป็นพยาธิที่มีอยู่ในปลา...

+ Read More

รากประสาทถูกกด (Spinal nerve root compression) หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniated disk)

รากประสาทถูกกด (Spinalnerve root compression) หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniateddi...

+ Read More

ประสาทและสมอง

Ambulance call

1669
Available 24 Hours

Are you five-star healthcare provider?
list your practice
to reach million of patient