Symptoms & Disease

โรคอวัยวะสืบพันธุ์หญิง และการตั้งครรภ์

เลือกดูโรคอื่นๆ

เนื้องอกรังไข่ (Ovarian tumor) ถุงน้ำรังไข่ (Ovarian cyst)

เนื้องอกรังไข่ (Ovarian tumor)

ถุงน้ำรังไข่ (Ovarian cyst)

                เนื้องอกรังไข่ และถุงน้ำรังไข่ อาจอยู่ในเนื้อรังไข่หรืออยู่บนผิวของรังไข่ก็ได้ บางกรณีอาจเป็นก้อนยื่น ออกจากรังไข่โดยมีก้าน (ขั้ว)  เชื่อมติดกับรังไข่ พบได้ในผู้หญิงทุกวัยส่วนใหญ่พบในวัยเจริญพันธุ์

                เนื่องอกและถุงน้ำรังไข่มีอยู่หลายชนิด  ส่วนใหญ่ เป็นชนิดไม่ร้าย (benign) ส่วนน้อยที่เป็นมะเร็งรังไข่ ซึ่งมักพบในผู้หญิงอายุมากกว่า  50 ปี

สาเหตุ

                เกิดจากเซลล์ของรังไข่ที่มีการแบ่งตัวเจริญอย่างผิดปกติ กลายเป็นก้อนเนื้องอก หรือเป็นถุงหุ้มที่มีน้ำ หรือของเหลวบรรจุอยู่ภายใน  
 
                ส่วนใหญ่เกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ

                สำหรับถุงน้ำชนิดที่พบบ่อย ได้แก่ follicular cyst และ corpus luteum cyst เป็นผลที่เกิดจาก กระบวนการตกไข่ (ovulation) กล่าวคือ ฟอลลิเคิล (follice) หรือถุงไข่ ซึ่งเป็นถุงเล็ก ๆ ที่บรรจุไข่ (ovum)โดยปกติจะถูกฮอร์โมนแอลเอช (LH) กระตุ้นให้เจริญจนสุกแล้วแตกออกปล่อยไข่ออกมาจากรังไข่นั้น เกิดการเจริญอย่างผิดปกติ และไม่มีการตกไข่ ทำให้กลาย เป็นถุงน้ำ(follicular cyst) ขึ้นมาส่วน corpus luteum cyst  ซึ่งเป็นฟอลลิเคิลระยะหลังจากที่แตกและ ปล่อยไข่ออกมาแล้วและมีหน้าที่สร้างฮอร์โมนเอสโทรเจน และโพรเจสเทอโรนนั้น บางครั้งเกิดการอุดตันที่รูแตกทำให้มีน้ำสะสมอยู่ภายในกลายเป็นถุงน้ำ ถุงน้ำทั้ง 2 ชนิดนี้ มีชื่อเรียกว่า ถุงน้ำเสรีระ (physiologic หรือ functional  cyst) อาจมีขนาด 5-6 ซม. ส่วนใหญ่มักจะค่อย ๆ ฝ่อตัวลงจนหายภายใน 1-3 เดือน
 
                 ส่วน dermoid cyst เกิดจากเซลล์ไข่ (germ cell) ซึ่งสามารถเจริญเป็นเนื้อเยื่อทุกชนิด เป็นความผิดปกติ ที่เกิดขึ้น แต่กำเนิด   (congenital) ถุงน้ำชนิดนี้มักพบใน ผู้หญิงอายุน้อยกว่า 20 ปี มีลักษณะเป็นถุงหุ้มผนังหนา มีสารข้น ๆ สีเหลืองอยู่ภายในประกอบด้วย ไขมัน   ฟัน กระดูก และผม อาจงอกนอกรังไข่โดยมีก้านเชื่อม ซึ่งสามารถเกิดการบิดขั้วได้ ส่วนใหญ่เป็นถุงน้ำชนิดไม่ร้าย ส่วนน้อยอาจกลายเป็นมะเร็ง 

                ส่วน cystadenoma เกิดจากเซลล์เยื่อหุ้มรังไข่ (epithelial cell)โดยไม่ทราบสาเหตุ อาจมีน้ำใสบรรจุอยู่ภายใน (เรียกว่า “ Serous cystadenoma”) หรือเป็นเมือกข้น (เรียกว่า “Mucinous cystadenoma”) ซึ่งอาจมี ขนาดโตมากกว่า 60 ซม.อาจมีก้านเชื่อมกับรังไข่ เกิดการบิดขั้วได้ และบางรายอาจกลายเป็นมะเร็งตามมาได้ 
  
   
อาการ

                ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ

                บางรายอาจมีอาการแน่นท้องรู้สึกปวดหน่วง ๆในท้องน้อย หรือมีอาการปวดเฉียบขณะร่วมเพศหรือ ถ่ายอุจจาระ

                ถ้าถุงน้ำแตก หรือมีเลือดออกเข้าไปในถุงน้ำหรือ ช่องท้องน้อย ก็จะมีอาการปวดท้องฉับพลันรุนแรง

                ในรายที่มีก้านเชื่อมต่อกับรังไข่ อาจเกิดการบิดขั้วกะทันหัน ทำให้เกิดอาการปวดท้องฉับพลันรุนแรง เรียกว่า เนื้องอก/ถุงน้ำรังไข่ชนิดบิดขั้ว (twisted ovarian tumor/cust)

                หากเป็นเนื้องอกหรือถุงน้ำที่มีการสร้างฮอร์โมนก็ อาจทำให้เกิดการเสียสมดุลของระบบฮอร์โมน ทำให้มีอาการประจำเดือนผิดปกติ เช่น ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรืออกมากกว่าปกติได้ หรือมีเลือดออกจาก ช่องคลอดในหญิงวัยหมดประจำเดือน
 
ข้อแนะนำ

                มะเร็งรังไข่ที่มีก้านต่อกับรังไข่ ก็อาจมีอาการปวด ท้องรุนแรงแบบเดียวกับถุงน้ำรังไข่ชนิดบิดขั้วได้เช่นกัน ในการผ่าตัดอาจจำเป็นต้องทำการตรวจชิ้นเนื้อเพื่อแยก แยะสาเหตุให้ชัดเจน

                ถ้าเป็นมะเร็งรังไข่ก็จะทำการผ่าตัดรังไข่และท่อรังไข่ออกไปด้วย ร่วมกับการให้เคมีบำบัด 
 
การรักษา

                หากสงสัย ควรส่งโรงพยาบาล ถ้ามีอาการปวด ท้องรุนแรงควรส่งโรงพยาบาลทันที

                แพทย์จะทำการตรวจภายใน ทำการตรวจอัลตราซาวนด์ เอกวเรย์คอมพิวเตอร์ ใช้กล้องส่องตรวจ ช่องท้อง (laparoscopy)ในรายที่ต้องการแยกสาเหตุ ของมะเร็งรังไข่ อาจทำการตรวจระดับ cancer antigen 125 (CA 125) ในเลือด

                การรักษา ถ้าถุงน้ำมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางต่ำกว่า 5 ซม.และไม่มีอาการปวดท้องมาก แพทย์ก็จะนัดผู้ป่วยมาตรวจดูอาการเป็น ระยะ ๆโดยไม่ต้องให้การรักษาใด ๆ และถ้าเป็นถุงน้ำสรีระจะค่อยๆ หายได้เองภายใน 1-3 เดือน

                แต่ถ้าก้อนโตมากกว่า 5 ซม. หรือมีอาการปวดท้องมาก หรือสงสัยเป็นมะเร็งรังไข่ ก็จะให้การรักษา ด้วยการผ่าตัด

                ในรายที่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ตกเลือดมาก เยื่อบุช่องท้องอักเสบ (มีไข้ ปวดท้อง อาเจียน) ก็อาจต้องผ่าตัดฉุกเฉิน
 

โรคพยาธิใบไม้ตับ (liver fluke หรือ opisthorchis)

โรคพยาธิใบไม้ตับ เกิดจากพยาธิใบไม้ตับ (liver flukeหรือ opisthorchis)ซึ่งเป็นพยาธิที่มีอยู่ในปลา...

+ Read More

รากประสาทถูกกด (Spinal nerve root compression) หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniated disk)

รากประสาทถูกกด (Spinalnerve root compression) หมอนรองกระดูกสันหลังเคลื่อน (Herniateddi...

+ Read More

โรคอวัยวะสืบพันธุ์หญิง และการตั้งครรภ์

Ambulance call

1669
Available 24 Hours

Are you five-star healthcare provider?
list your practice
to reach million of patient